Non-profit en fiscus: wanneer kantelt een vzw naar de vennootschapsbelasting?

De vraag of een vzw of andere non-profitorganisatie onder de rechtspersonenbelasting dan wel onder de vennootschapsbelasting valt, blijft bijzonder actueel. In de praktijk is de grens tussen beide stelsels vaak allesbehalve scherp en leidt zij nog steeds tot discussies bij controles, zoals ook blijkt uit de rechtspraak. Dit leidt er ook toe dat er veelvuldig rulings worden afgeleverd. 

Centraal daarbij staat de toepassing van artikel 182, 3° WIB 92, dat in het bijzonder vragen oproept over de afbakening tussen bijkomstige winstgevende activiteiten en activiteiten die volgens nijverheids- of handelsmethoden worden uitgeoefend. Die afbakening blijft sterk feitelijk bepaald. Elementen zoals de schaal van de activiteiten, de mate van professionalisering, het gebruik van commerciële werkmethoden en de recurrente organisatie spelen daarbij een doorslaggevende rol. 

In dat kader is ook recente rechtspraak relevant, waaronder een arrest van het hof van beroep te Gent over een vzw die jaarlijks twee grote muziekfestivals organiseert en daarbij aan de vennootschapsbelasting werd onderworpen. Dergelijke rechtspraak bevestigt dat de juridische kwalificatie geen louter theoretische oefening is, maar in hoge mate afhangt van de concrete werking van de organisatie.

De problematiek past bovendien in een bredere evolutie waarbij de non-profit- en social-profitsector met een steeds complexer fiscaal kader wordt geconfronteerd. Naast de rechtspersonenbelasting en de vennootschapsbelasting gaat het onder meer om de patrimoniumtaks, de taks op effectenrekeningen, de roerende voorheffing en de belasting op meerwaarden op financiële activa, naast bijkomende administratieve verplichtingen. Ook in het federale regeerakkoord De Wever I werd de fiscaliteit van non-profitorganisaties opnieuw ter evaluatie vooropgesteld, al blijft de concrete uitwerking voorlopig onduidelijk.

Tijdens dit seminarie wordt een stand van zaken opgemaakt. Belgische regelgeving, administratieve commentaren, rulings en recente rechtspraak worden daarbij samen bekeken. Daarbij gaat bijzondere aandacht naar de afbakening tussen rechtspersonenbelasting en vennootschapsbelasting, en naar de vraag wanneer een vzw door haar activiteiten, organisatie en werkwijze fiscaal als onderneming wordt beschouwd.

Volgende vragen krijgen hierbij o.a. een antwoord: 

• Wie valt onder het toepassingsgebied van de rechtspersonenbelasting?
• Is een vzw steeds aan de rechtspersonenbelasting onderworpen?
• Wanneer exploiteert een non-profitorganisatie een onderneming?
• Wat wordt fiscaal verstaan onder verrichtingen van winstgevende aard?
• Wanneer zijn winstgevende activiteiten nog slechts bijkomstig?
• Wanneer gaat het om alleenstaande of uitzonderlijke verrichtingen?
• Wanneer worden activiteiten volgens nijverheids- of handelsmethoden uitgeoefend?
• Welke rol spelen schaalgrootte, professionalisering, recurrente activiteiten en commerciële organisatie?
• Wat leert de recente rechtspraak over professioneel georganiseerde evenementen in vzw-vorm?
• Kan een belastingplichtige opteren voor onderwerping aan de rechtspersonenbelasting?
• Wat als de belastingplichtige niet akkoord gaat met een onderwerping aan de vennootschapsbelasting?
• Is een hervorming van het fiscale statuut van vzw’s en andere non-profitorganisaties wenselijk of noodzakelijk?
• Wat is de laatste stand van zaken van de patrimoniumtaks?