Verbonden vennootschappen en consortia: impact op de kwalificatie als kleine vennootschap

Bent u er zeker van dat uw vennootschap vandaag nog als kleine vennootschap kwalificeert?

Heel wat fiscale voordelen zijn voorbehouden aan kleine vennootschappen. Denk aan de mogelijkheid om een liquidatiereserve aan te leggen, het verlaagd tarief in de vennootschapsbelasting of bepaalde investeringsstimuli. In de praktijk wordt echter vaak uitsluitend gekeken naar de eigen cijfers van de vennootschap, terwijl de wetgever in veel gevallen verder kijkt dan die vennootschap alleen.

Dat geldt vooral wanneer een vennootschap verbonden is met een of meer andere vennootschappen. In dat geval gebeurt de (fiscale) beoordeling van de groottecriteria niet langer enkel op basis van de eigen cijfers, maar moet ook rekening worden gehouden met de cijfers van de verbonden vennootschappen.

Zodra er sprake is van verbondenheid, verandert de analyse fundamenteel. Dat begrip lijkt eenvoudig, maar krijgt in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen een technische invulling met verregaande gevolgen. Eén band met een andere vennootschap – via stemrechten, aandeelhoudersafspraken, bestuurders of feitelijke machtsverhoudingen – kan volstaan.

De beoordeling is daardoor in de praktijk minder evident dan ze op het eerste gezicht lijkt. Een ogenschijnlijk neutrale structuur of een beperkte wijziging in aandeelhouderschap of bestuur kan immers volstaan om verbondenheid te doen ontstaan of verdwijnen, met een directe impact op de groottecriteria.

Een vennootschap die op zichzelf klein is, kan zo toch als groot worden aangemerkt. Net daar schuilt het risico. De overgang van klein naar groot gebeurt vaak zonder dat men zich daarvan bewust is, omdat niet alleen formele structuren, maar ook feitelijke controle en centrale leiding een rol spelen.

Tijdens dit seminarie krijgt u een gestructureerd overzicht van de vennootschapsrechtelijke en fiscale aspecten van verbondenheid door controle of consortium. Daarbij wordt ingegaan op wanneer er sprake is van controle of een consortium, hoe de weerlegbare en onweerlegbare vermoedens van verbondenheid spelen, en welke impact wijzigingen tijdens het boekjaar hebben op de beoordeling van de groottecriteria en de kwalificatie als kleine vennootschap. Ook de praktische interpretatie komt aan bod, onder meer in rechtspraak en adviezen van de CBN.

Aan de hand van concrete voorbeelden wordt toegelicht hoe deze begrippen in de praktijk worden toegepast en waar de belangrijkste valkuilen liggen, inclusief situaties waarin verbondenheid niet meteen wordt herkend maar toch belangrijke fiscale gevolgen heeft.

Volgende vragen komen onder meer aan bod:

• Wanneer is er sprake van controle in rechte of in feite?
• Volstaat een meerderheid van de stemrechten?
• Kan er controle bestaan zonder formele meerderheid?
• Welke rol spelen afspraken tussen aandeelhouders daarbij?
• Wanneer worden vennootschappen als verbonden beschouwd in de zin van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen?
• Welke impact hebben aandeelhoudersovereenkomsten of vetorechten?
• Speelt de samenstelling van het bestuursorgaan een rol?
• Wanneer worden vennootschappen geacht onder centrale leiding te staan?
• Wanneer is er sprake van een consortium?
• Moet daarvoor een klassieke groepsstructuur bestaan of kan feitelijke leiding volstaan?
• Welke gevolgen heeft dat concreet voor de beoordeling van de groottecriteria?

Wie fiscale verrassingen wil vermijden en zekerheid wil over het behoud van het statuut van kleine vennootschap, doet er goed aan deze problematiek niet te onderschatten.